چرا قیمت میلگرد در بورس کالا از بازار آزاد عبور کرد؟
بازار آهن آلات ایران در هفته های اخیر وارد فازی متفاوت از نوسان شده است؛ شرایطی که در آن تعادل همیشگی میان بورس کالا و بازار آزاد برهم خورده و در برخی مقاطع، قیمت های پایه بورسی از نرخ های معاملاتی بازار آزاد پیشی گرفته اند. همزمانی اجرای شیوه نامه جدید قیمت گذاری در بورس کالا با افزایش شتابان نرخ ارز تجاری، ساختار سنتی بازار فولاد را تحت تاثیر قرار داده و فضای تازه ای از ابهام و احتیاط را میان فعالان این حوزه ایجاد کرده است.
رشد قابل توجه قیمت میلگرد در بازه ای کمتر از یک ماه، توجه بازیگران بازار را بیش از گذشته به معاملات بورس کالا جلب کرده و این سوال را به وجود آورده که آیا سازوکار جدید قادر به ایجاد تعادل در بازار خواهد بود یا در عمل به تشدید رکود تقاضا منجر میشود.
شکاف قیمتی؛ زمانی که بورس جلوتر از بازار حرکت میکند
بررسی عرضه های اخیر در بورس کالا نشان میدهد بیش از ۱۲۰ هزار تن میلگرد با قیمت پایه ای در محدوده ۴۷ هزار و ۲۰۰ تومان، با احتساب مالیات بر ارزش افزوده، روی تابلو رفته است. این رقم به طور میانگین حدود ۲ هزار تومان بالاتر از قیمت موثر در بازار آزاد برآورد میشود. چنین فاصله ای، سیگنالی واضح به بازار ارسال کرده و باعث شده بخشی از خریداران نسبت به ورود به معاملات نقدی دچار تردید شوند.
زمانی که قیمت های بورسی از بازار آزاد سبقت میگیرند، انگیزه خرید برای مصرف کننده واقعی کاهش پیدا میکند. در این شرایط، حتی حجم بالای عرضه نیز تضمینی برای انجام معاملات نیست و بورس کالا با وضعیتی روبه رو میشود که در آن کالا فراوان است اما تقاضای موثر شکل نمیگیرد. این وضعیت بیش از آنکه ناشی از ضعف مصرف باشد، ریشه در ناهماهنگی قیمت های پایه با واقعیت های بازار آزاد دارد.
نوسانات محدود بازار آزاد؛ نشانه ای از احتیاط
در بازار آزاد آهن آلات نیز رفتار محتاطانه ای مشاهده میشود. قیمت میلگرد در بسیاری از کارخانه ها بدون تغییر اعلام شده، اما در برخی مبادی فروش کاهش هایی در بازه ۲۰۰ تا ۱۵۰۰ تومان به ازای هر کیلو ثبت شده است. این کاهش ها بیشتر از آنکه نشانه آغاز یک روند اصلاحی باشند، تلاشی از سوی تولیدکنندگان برای حفظ جریان فروش در شرایط ضعف تقاضا ارزیابی میشوند.
در بازار تیرآهن نیز شرایط مشابهی حاکم بوده است. ثبات قیمت در اکثر کارخانه ها در کنار کاهش نرخ برخی سایزها که دامنه آن از حدود ۵۰ هزار تومان تا حتی یک میلیون تومان در هر شاخه گزارش شده، بیانگر تردید بازار نسبت به ادامه روند افزایشی و فاصله میان انتظارات تورمی و واقعیت مصرف است.
جهش قیمت میلگرد؛ پیامد مستقیم سیاست جدید
افزایش حدود ۷.۵ درصدی قیمت پایه میلگرد نسبت به هفته گذشته و رشد نزدیک به ۳ هزار تومان در هر کیلو، تنها یک آمار ساده نیست؛ بلکه نشانه ای روشن از شتاب گرفتن قیمت ها پس از اجرای دستورالعمل جدید بورس کالا محسوب میشود. هرچند این دستورالعمل با هدف شفاف سازی و اصلاح نظام قیمت گذاری تدوین شده، اما همزمانی آن با رشد نرخ ارز تجاری، زمینه انتقال سریع فشارهای ارزی به بازار فولاد را فراهم کرده است.
آنچه امروز در بازار میلگرد دیده میشود، بیش از آنکه حاصل تغییرات واقعی در عرضه و تقاضا باشد، نتیجه ارتباط مستقیم قیمت های بورسی با نوسانات ارزی است. در چنین فضایی، قیمت ها پیش از واکنش به رفتار مصرف کننده، به تغییرات نرخ ارز پاسخ میدهند؛ پاسخی سریع و گاه پیش دستانه.
ارز تجاری؛ عامل اصلی جهت دهی به قیمت فولاد
در ماه های اخیر، نقش نرخ ارز تجاری در تعیین قیمت فولاد پررنگ تر از گذشته شده است. سیاست های جدید ارزی و افزایش مداوم این نرخ، عملا مسیر حرکت قیمت میلگرد و سایر محصولات فولادی در بورس کالا را مشخص میکند و اجازه بازگشت بازار به تعادل طبیعی را نمیدهد.
هرچند هدف گذاری برای تک نرخی شدن ارز در ظاهر اقدامی اصلاحی به نظر میرسد، اما تجربه های گذشته نشان داده اجرای شتاب زده چنین سیاست هایی میتواند هزینه تولید را افزایش داده و فشار بیشتری بر بازارهای کالایی وارد کند. تغییرات مدیریتی اخیر در بانک مرکزی نیز فضای انتظاری بازار را تشدید کرده و فعالان فولاد را بیش از پیش وابسته به تحولات ارزی ساخته است.
تقاضای محتاط و آینده نامشخص عرضه های نقدی
پیامد طبیعی این شرایط، تغییر رفتار خریداران در بازار آهن آلات است. مصرف کنندگان نهایی در مواجهه با قیمت هایی که از بازار آزاد بالاتر قرار گرفته اند، ترجیح میدهند خریدهای خود را به تعویق بیندازند. این رویکرد، احتمال عدم انجام بخشی از عرضه های نقدی در بورس کالا را افزایش میدهد.
در عین حال، شواهد موجود نشان میدهد حتی در صورت تداوم ضعف تقاضا، روند افزایشی قیمت ها در کوتاه مدت متوقف نخواهد شد؛ چراکه عامل اصلی رشد، یعنی نرخ ارز تجاری، همچنان در مسیر صعودی قرار دارد. این وضعیت میتواند به تعمیق رکود مصرف و دشوارتر شدن بازگشت بازار به تعادل منجر شود.
بورس کالا در آزمون تعادل
مجموع تحولات اخیر در بازار میلگرد و بورس کالا نشان میدهد بازار آهن آلات وارد مقطعی حساس شده است. دستورالعمل جدید قیمت گذاری، در کنار شتاب گرفتن نرخ ارز، فاصله قیمتی میان بورس و بازار آزاد را افزایش داده است. ادامه این روند، هم رفتار تقاضا را محتاط تر میکند و هم کارایی عرضه های بورسی را زیر سوال میبرد.
بازار فولاد بیش از هر زمان دیگری به ثبات در سیاست های ارزی و بازنگری در نحوه اثرگذاری نرخ ارز بر قیمت های پایه نیاز دارد؛ در غیر این صورت، حتی عرضه های پرحجم نیز نمیتوانند تعادل را به بازاری بازگردانند که موتور اصلی قیمت سازی آن خارج از منطق عرضه و تقاضا عمل میکند.
